Filharmonia Podkarpacka zaprasza - Beethoven, Różycki, Strauss
Koncert symfoniczny
AB 6 marca 2026 r., piątek, godz. 19:00
SALA KONCERTOWA FILHARMONII PODKARPACKIEJ
ORKIESTRA SYMFONICZNA FILHARMONII PODKARPACKIEJ
ŁUKASZ BOROWICZ – dyrygent
JANUSZ WAWROWSKI – skrzypce
W programie:
L. van Beethoven – Koncert skrzypcowy D – dur op. 61
L. Różycki – Poemat symfoniczny „Stańczyk” op. 1
R. Strauss – Poemat symfoniczny „Śmierć i wyzwolenie” op. 24
Poemat symfoniczny „Stańczyk” op. 1 jest dziełem zaledwie 20-letniego Ludomira Różyckiego (1884–1953). Prawykonanie utworu miało miejsce 26 lutego 1904 roku i od razu zdobyło uznanie krytyki. Jeden z pierwszych recenzentów napisał:
„Jest to scherzo fantastyczne, pomyślane samodzielnie, pełne zacięcia charakterystycznego i dosadnych efektów barwnych. […] Stańczyk p. Różyckiego jest odczuty i napisany po polsku.”. Tematem kompozycji jest postać błazna królewskiego, znana ze słynnego obrazu Jana Matejki. Różycki eksponuje w dziele dwa rodzaje tematów: polskie, liryczne oraz włoskie, utrzymane w rytmie barkaroli, a jednocześnie operuje motywiką scherzową, ściśle związaną z programem utworu.
Koncert skrzypcowy D-dur op. 61 Ludwiga van Beethovena (1770–1827) powstał w 1806 roku, w okresie największego rozkwitu twórczych sił kompozytora, przypadającego na lata 1804–1810. Utwór został napisany dla Franza Clementa, skrzypka-wirtuoza znanego z fenomenalnej techniki i pięknego brzmienia.
Koncert nie zdobył od razu pełnego uznania publiczności — choć doceniano piękne fragmenty, krytykowano brak pełnej spójności dzieła. Utwór odkryto na nowo dopiero po 40 latach dzięki wykonaniu 13-letniego skrzypka Józefa Joachima, który oprócz zjawiskowej interpretacji dzieła, skomponował kadencje do koncertu, wykonywane do dziś.
Obecnie Koncert skrzypcowy Beethovena należy do najczęściej grywanych dzieł tego gatunku. Przyciąga słuchacza głębokim wyrazem emocji, a skrzypkowi daje możliwość zaprezentowania w pełni swych wirtuozowskich walorów.
Poemat symfoniczny „Śmierć i wyzwolenie” op. 24 skomponował Richard Strauss (1864–1949) zimą 1889/1890 jako pierwszy i zarazem najciekawszy ze swoich poematów symfonicznych. O programowym założeniu tego dzieła pisał sam Strauss w jednym z listów:
„Przed sześciu laty przyszło mi na myśl, by w poemacie muzycznym przedstawić godzinę śmierci człowieka, który dążył do osiągnięcia najwyższych ideałów, a więc chyba artysty.”
„Śmierć i wyzwolenie” pozostało jednym z najbardziej wstrząsających dzieł Straussa (R. Rolland), a równocześnie dość przystępnym dla odbiorcy dzięki wyjątkowo spoistemu połączeniu warstwy realistycznej — czasem wręcz naturalistycznej — z ideową.
ŁUKASZ BOROWICZ
Dyrektor muzyczny oraz Dyrygent-Szef Filharmonii Poznańskiej, I dyrygent gościnny Filharmonii Krakowskiej. Studiował w klasie Bogusława Madeya w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie, tam też uzyskał tytuł doktora w dziedzinie dyrygentury pod kierunkiem Antoniego Wita. W latach 2007-2015 pełnił funkcję dyrektora artystycznego Polskiej Orkiestry Radiowej, a w latach 2006-2021 był I dyrygentem gościnnym Orkiestry Filharmonii Poznańskiej. Został wyróżniony m.in.: Paszportem „Polityki” (2008), Koryfeuszem Muzyki Polskiej (2011), Nagrodą im. Cypriana Kamila Norwida (2013), Nagrodą Tansmana (2014) za wybitną indywidualność muzyczną, Nagrodą Honorową Związku Kompozytorów Polskich (2022).
Jako dyrygent operowy debiutował w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Don Giovannim Mozarta i od tego czasu poprowadził tam ponad 200 przedstawień operowych i baletowych, m.in. premiery Orfeusza i Eurydyki Glucka, Święta wiosny Strawińskiego, Snu nocy letniej Mendelssohna-Bartholdy’ego/Ligetiego, Romea i Julii Prokofiewa oraz Baletów polskich. Dyrygował również premierami: Don Giovanniego, Eugeniusza Oniegina Czajkowskiego, Halki Moniuszki i Króla Rogera Szymanowskiego w Operze Krakowskiej, Czarodziejskiego fletu Mozarta, Rusałki Dvořáka, Zamku Sinobrodego Bartóka oraz Dydony i Eneasza Purcella w Teatrze Wielkim w Łodzi, Króla Rogera w Operze ABAO w Bilbao, Don Giovanniego w Polskiej Operze Królewskiej. Podczas kolejnych edycji Festiwalu Beethovenowskiego zaprezentował 20 zapomnianych oper. Prowadził także koncerty na festiwalach w Pesaro (recital Ewy Podleś) oraz w Szlezwiku-Holsztynie (Halka z Orkiestrą NDR Radiophilharmonie). W 2018 roku poprowadził spektakl Hugenoci Meyerbeera w Opéra Bastille, stając się pierwszym polskim dyrygentem w historii Opery Paryskiej. W 2019 roku Poprowadził premierę Halki (reż. Mariusz Treliński) z udziałem Piotra Beczały w Theater and der Wien (2019) i Teatrze Wielkim – Operze Narodowej (2020). W 2023 roku prawykonał operę Ślepy tor Krzysztofa Meyera w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej.
Dyrygował wieloma orkiestrami, m.in.: Israel Philharmonic, London Philharmonic Orchestra, Royal Philharmonic Orchestra, BBC Scottish Symphony Orchestra, Akademie für Alte Musik, RIAS Kammerchor, WDR Sinfonieorchester, SWR Sinfonieorchester, Bamberger Symphoniker, Deutsche Symphonie-Orchester Berlin, Luzerner Symfonieorchester, Orquestra Titular del Teatro Real, Paris Opera Orchestra, Opéra Orchestre National Montpellier Occitanie, PKF – Prague Philharmonia, Prague Symphony Orchestra FOK, Janáček Philharmonic Orchestra, Los Angeles Philharmonic New Music Group i większością polskich orkiestr symfonicznych.
W sezonie 2025/2026 zadebiutuje z Orquestra de Valencia, Norddeutsche Philharmonie Rostock, poprowadzi nagrania z Bochumer Symphoniker, zadebiutuje na Baltic Opera Festival oraz powróci na koncerty i nagrania do Basque National Orchestra, English Chamber Orchestra, Prague Symphony Orchestra FOK, Pardubice Chamber Orchestra, NOSPR, Polskiej Filharmonii Bałtyckiej, Opery i Filharmonii Podlaskiej, Polskiej Opery Królewskiej, Filharmonii Pomorskiej, Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej oraz Teatru Wielkiego – Opery Narodowej.
Dyskografia artysty liczy ponad 150 albumów. Nagrał m.in.: koncerty skrzypcowe Grażyny Bacewicz (z Joanną Kurkowicz) dla Chandos, komplet dzieł symfonicznych Andrzeja Panufnika z Polską Orkiestrą Radiową oraz Konzerthausorchester Berlin – uhonorowany Special Achievement Award ICMA 2015 (cpo), komplet dzieł symfonicznych Grażyny Bacewicz z WDR Sinfonieorchester (cpo) oraz Quo vadis Nowowiejskiego z Orkiestrą Filharmonii Poznańskiej (cpo), nagrodzone ICMA 2018 w kategorii Choral Music. Album Urlicht Samuela Hasselhorna nagrany z Orkiestrą Filharmonii Poznańskiej (harmonia mundi) zdobył podwójną nagrodę ICMA 2025 (kategorie: Vocal Music oraz Recording of the Year). Nagrania Łukasza Borowicza zostały czterokrotnie wyróżnione nagrodą Diapason d’Or. Łukasz Borowicz prowadzi klasę dyrygentury w Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie.
Janusz Wawrowski - skrzypce, fot. Łukasz Dyczko
Janusz Wawrowski uważany jest za jednego z najbardziej doświadczonych i wyrazistych skrzypków swojego pokolenia. Jego wyjątkowe interpretacje brytyjski The Guardian określił jako „wykonania sięgające granic możliwości”. Artysta koncertował jako solista m.in. w Musikverein w Wiedniu, Wigmore Hall w Londynie, Elbphilharmonie w Hamburgu, Beethoven-Saal w Stuttgarcie, Litewskiej Filharmonii Narodowej w Wilnie, Salle Poirel w Nancy, Kravis Center w West Palm Beach, Teatro Teresa Carreῆo w Caracas, Beethoven Haus w Bonn, Eslite Performance Hall w Taipei, Filharmonii Narodowej w Warszawie, NFM we Wrocławiu, NOSPR w Katowicach oraz Filharmonii im. M. Karłowicza w Szczecinie.
Występował pod batutą wybitnych dyrygentów, takich jak Douglas Bostock, Krzysztof Urbański, Gabriel Chmura, Jerzy Maksymiuk, Giancarlo Guerrero, Jacek Kaspszyk, Daniel Raiskin, Grzegorz Nowak, Patrick Hahn, Conrad van Alphen, Łukasz Borowicz, Monika Wolińska, Mykola Diadiura, Agnieszka Duczmal, Tomáš Netopil, Juozas Domarkas, Ramon Gamba, Antoni Wit, Marta Gardolińska i Modestas Pitrenas.
Jako solista gościł na prestiżowych międzynarodowych festiwalach, m.in. Chopin i jego Europa, Eufonie, Salzburger Festspiele, Odessa Classics, Festiwal Muzyki Polskiej i Festiwal Prawykonań.
Od wielu lat związany jest z wytwórnią Warner Classics, dla której nagrał dziewięć solowych albumów oraz szereg singli. Jego fonograficzny dorobek spotkał się z uznaniem krytyki i przyniósł mu liczne prestiżowe wyróżnienia. Album Chopin Inspirations otrzymał nominację do nagrody Fryderyk 2024. Wydany wcześniej Phoenix został nominowany do ICMA 2021, Preis der Deutschen Schallplattenkritik, Opus Klassik 2021 oraz Fryderyka 2021. Został także ogłoszony albumem miesiąca przez brytyjski Presto Classical i płytą tygodnia w Classic FM w Londynie, Norddeutscher Rundfunk oraz w Programie 2 Polskiego Radia. Janusz Wawrowski jest także dwukrotnym laureatem Fryderyka – w latach 2017 i 2019 – najważniejszej polskiej nagrody fonograficznej.
„Każdy, kto zachwycał się nagraniami Heifetza i Perlmana z tego urzekającego obszaru repertuaru, uzna olśniewające, srebrzyste brzmienie Wawrowskiego za wykonanie tej samej klasy.” — Julian Haylock, BBC Music Magazine
Artysta dokonał licznych prawykonań koncertów skrzypcowych skomponowanych z myślą o nim przez m.in. Tomasza J. Opałkę, Marcina Markowicza, Norberta Paleja, Dariusza Przybylskiego oraz Albenę Petrovic. Z jego inicjatywy powstała też wyjątkowa rekonstrukcja Koncertu skrzypcowego Ludomira Różyckiego – dzieła zaginionego w ruinach Warszawy w 1944 roku.
Za swoją działalność artystyczną i społeczną został uhonorowany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego medalem „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Jest również laureatem Nagrody im. Cypriana Norwida (2019) oraz nominowanym do tytułu „Koryfeusz Muzyki Polskiej – Osobowość Roku” (2018).
W ostatnich latach Janusz Wawrowski aktywnie promuje twórczość Grażyny Bacewicz – jednej z najwybitniejszych postaci polskiej muzyki XX wieku. 5 lutego 2025 roku, w rocznicę urodzin kompozytorki, ukazał się pierwszy album z planowanej serii Violin Odyssey:
Bacewicz Project vol. 1, wydany przez Warner Classics. Znalazły się na nim kompozycje na skrzypce solo oraz VII Koncert na skrzypce i orkiestrę symfoniczną, nagrany z towarzyszeniem Litewskiej Filharmonii Narodowej pod batutą Modestasa Pitrenasa.
W kwietniu 2025 roku wykonanie III Koncertu Grażyny Bacewicz z Orkiestrą Opéra national de Lorraine pod dyrekcją Marty Gardolińskiej było transmitowane przez Radio France Musique.
Janusz Wawrowski jest profesorem Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie. Gra na skrzypcach Antonio Stradivariego „Polonia” z 1685 roku
Biuro Koncertowe
Filharmonii Podkarpackiej
im. Artura Malawskiego w Rzeszowie
tel. + 48 17 862 85 07
www.filharmonia.rzeszow.pl
